1. ADI, KAYNAGI, ANLAMI
Ilçemiz simdiki adini Istiklal Harbimizin Sark Cephesi Komutani Korgeneral (Ferik) Kazimkarabekir Pasa' nin aslen burali olmasi dolayisi ile almistir. Selçuklular, Beylikler ve Osmanli devrinde “GAFERIYAT”, “GEFR-IYAD” diye anilan ilçeye Cumhuriyet döneminden önce “GAFFERIYAT” denilmis 1956 yilinda KAZIMKARABEKIR adi verilmistir. Buraya öteden beri “KASABA” da denile gelmistir.
Kasaba diye anilmasi ile ilgili bir görüs söyledir.
Bu yörelere Türkler yerlesmeye basladiklarinda ilçe ve civarinda bir yerlesim merkezi kurulmus, lk kurulan bu yerlesim birimine baslarindaki Türkmen Beyinin adindan dolayi “Kasaba-i Mahmudlar” (Mahmudlar Kasabasi) denilmis, Daha sonra bu kasaba halki simdiki merkezimize yerlesmis ve kasaba ismi böylece söylene gelmistir.
“GAFR” (Gafran'dan) köküne bagli adi ise muhtelif kaynak ve zamanlarda degisik sekillerde zikredilmistir. Bunlardan bazilari söyledir.
Osmanli devrinden kalan 1260 tarihli kazi mührüne, adi “Kaza- Gafr-i yad” olarak kazinmistir. Karaman da Hicrimuharrem 836 (Eylül 1432) tarihli “Ibrahim Bey Imareti Mescidindeki mermer kitabede karye-i Gafr-iyad”, Evliya Çelebinin seyahatnamesinde (lx.310) “Gafr-i yad”, Ilçenin Karaman kapisi çikisindaki soldaki kabristanda 1253 (m.1837 tarihli kabir tasinda “Gafr-i yad” olarak yazilmistir.
Osmanli harfleri ile yazilmis “Lugat-i Tarihiye ve Cografya” adli lügatin v.cildinin G harfi bölümünde buranin adi “GAFFAR ABAD” olarak geçmektedir.
XlX. Yüzyil sonlarinda hem “Gafr-i yad” ve hem de “Kasaba” denildigi olmustur.
Bu isimlerin hepsi de (Kasaba hariç) Arapca-Farsça bir terkiptir. “GAFFAR” Allah' in Esma-i Hüsnasindan (99 güzel isimden) biridir. Günahlari örten, günahlari bagislayan, merhameti çok olan (Allah) anlamindadir. Gafir de ayni kökten bir kelime olup, ayni anlamda kullanilir. Arapçadir.
ABAD : Farsça, Senlenmis mamur olmus, refaha kavusmus anlamindadir.
IYAD : Farsça, Kuvvetlendirme anlamina gelir.
Bütün bunlara bagli olarak, Ilçemizin daha önce kafirlerin elindeyken Evliya Çelebi'nin de dedigi gibi, “KAFIRABAD” iken-Müslümanlar tarafindan fethi ile “GAFFARABAD”, “GAFFAR-IYAD” olarak adlandirildigi görüsü kuvvetlidir.
Buna göre;
GAFFAABAD ya da Gafirabad : Günahlari örten, günahlari bagislayici, Allah' in senlendirdigi, nimetlendirdigi, mamur ettigi yer anlaminda,
GAFFAR IYAD ya da Gafriyat olarak : Günahlari örten. Günahlari bagislayici, Allah'in senlendirdigi, nimetlendirdigi, mamur ettigi yer anlaminda, adlandirilmistir.
Ayni adlar veya birisi zaman içinde halk tarafindan söylenirken Gaferiyat sekline dönüsmüs olabilir.
Evliya Çelebi, Seyhatnamesinde bu yönüyle Kasabamizdan söyle bahseder :
“Cenup (Güney) tarafindan yarim saat mesafedeki Haci Baba daginin etekleri bastanbasa baglidir. Bu baglari anlatmak zordur. Sonrasi ekin ocagidir. Zengin bir sehirdir. Bütün halki rençberdir. Halkin çogunlugu külah üzerine sarik sararlar. Bu sariklara “Muhammedi” denilir. Halk Bogasi ve Ferace” denilen elbise giyer. Kadinlari sari çizme giyip, beyaz çarsaf bürünür. Nisa Taifesi (kadinlari) Hz. Allah' in (kafir o gün keske toprak olsaydim der) ayetine uyarak, O'nun (Allah'in) “Ey Müslümanlar dogru yolu gösteren ALLAH” sirrina mahzar olmuslardir.Mahbubu ve Mahbubesi çoktur. Müslümanlara bayilirlar. Bu sehre katiyyen kafir ve Yahudi sokmazlar. Beyaz ekmegi afaka ün salmistir. |